Vụ việc ông L.Q.N bị triệu tập sau khi tố cáo C.P. Việt Nam: Góc nhìn pháp lý từ Viện ILPAI

Ngày 4/8/2025, dư luận đặc biệt quan tâm đến thông tin ông L.Q.N – người từng tố cáo Công ty Cổ phần Việt Nam (C.P. Việt Nam) bán thịt heo, thịt gà nghi có mùi hôi thối – bị Cơ quan Cảnh sát Điều tra Công an TP. Cần Thơ triệu tập để làm rõ hành vi “lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của tổ chức”.

Đây là tình tiết pháp lý gây tranh luận, nhất là khi vụ việc ban đầu được ông N. công bố trên mạng xã hội với hình ảnh, video nghi ngờ sản phẩm không đạt tiêu chuẩn an toàn vệ sinh thực phẩm, kèm theo các bài viết phản ánh tiêu cực về chuỗi cửa hàng Fresh Shop của C.P. Việt Nam.

Tóm lược diễn biến vụ việc

  • Ngày 30/5/2025, ông L.Q.N đăng bài viết trên Facebook cá nhân, tố cáo Công ty C.P. Việt Nam có hành vi phân phối thịt heo, gà “có mùi hôi, dấu hiệu bệnh lý” ra thị trường tiêu dùng.

  • Phía doanh nghiệp ngay sau đó đã lên tiếng bác bỏ cáo buộc và khẳng định thông tin trên là sai sự thật.

  • Một đoàn kiểm tra liên ngành đã được thành lập tại tỉnh Sóc Trăng – nơi có hệ thống cửa hàng Fresh Shop của C.P. Việt Nam. Đoàn xác định không có dấu hiệu vi phạm về chất lượng thực phẩm. Tuy nhiên, một số cửa hàng có dấu hiệu hết hạn giấy chứng nhận an toàn thực phẩm.

  • Ngày 27/6/2025, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Sóc Trăng ra quyết định không khởi tố vụ án hình sự, kết luận không có đủ căn cứ để xác định hành vi vi phạm các quy định pháp luật về an toàn thực phẩm.

  • Đến ngày 4/8/2025, ông L.Q.N tiếp tục nhận được giấy triệu tập từ Công an TP. Cần Thơ theo đơn tố cáo của một cá nhân đại diện phía doanh nghiệp, nội dung làm rõ việc ông có hành vi “lợi dụng quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích hợp pháp của tổ chức”.

Quan điểm pháp lý từ Viện ILPAI

Trước sự việc nêu trên, các chuyên gia pháp lý của Viện Nghiên cứu Pháp lý & Công chúng ILPAI đã có những nhận định sơ bộ như sau:

1. Về quyền tố cáo và phản ánh xã hội

Điều 25 Hiến pháp năm 2013 và Luật Tố cáo 2018 quy định: công dân có quyền tố cáo hành vi vi phạm pháp luật của cơ quan, tổ chức, cá nhân. Đặc biệt, trong lĩnh vực an toàn thực phẩm – nơi trực tiếp ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng – quyền phản ánh, báo cáo thông tin tiêu cực cần được tôn trọng, khuyến khích và bảo vệ nếu được thực hiện trung thực, có căn cứ.

Tuy nhiên, nếu người tố cáo cố ý bịa đặt thông tin, suy diễn, hoặc đăng tải nội dung sai lệch với mục đích xúc phạm danh dự, uy tín hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng cho tổ chức, cá nhân khác thì hành vi đó có thể bị xử lý theo Điều 331 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) – tội “lợi dụng quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân”.

2. Về giấy triệu tập và nghĩa vụ tham gia làm việc

Theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, người bị tố giác hoặc người liên quan có trách nhiệm phải có mặt khi được cơ quan điều tra triệu tập. Nếu không thể có mặt vì lý do bất khả kháng (bệnh nặng, tai nạn, thiên tai, ...), cá nhân đó có quyền gửi văn bản xin hoãn kèm hồ sơ chứng minh, đồng thời đề xuất làm việc bằng văn bản hoặc ủy quyền cho luật sư hỗ trợ về mặt pháp lý.

Trong trường hợp ông L.Q.N hiện đang mắc bệnh suy thận, suy tim giai đoạn cuối, việc ông xin vắng mặt là phù hợp nếu có giấy tờ y tế chứng minh và gửi thông báo chính thức đến cơ quan điều tra. Nếu không làm rõ lý do vắng mặt, ông có thể bị dẫn giải theo Điều 127 Bộ luật Tố tụng hình sự.

3. Cân bằng giữa bảo vệ doanh nghiệp và bảo vệ người phản ánh

Việc xác minh tính đúng sai của thông tin phản ánh cần được thực hiện khách quan, công tâm. Không thể lấy việc “phản ánh sai” làm lý do mặc định để xử lý hình sự người dân nếu không chứng minh được yếu tố cố ý, xuyên tạc hoặc động cơ cá nhân tiêu cực.

Mặt khác, trong một xã hội văn minh, doanh nghiệp cũng có quyền được bảo vệ nếu thông tin bị lan truyền sai lệch, ảnh hưởng tiêu cực đến hình ảnh và hoạt động sản xuất – kinh doanh hợp pháp.

Khuyến nghị từ ILPAI

Viện Nghiên cứu Pháp lý & Công chúng ILPAI đề xuất các nguyên tắc sau:

  • Tôn trọng quyền công dân trong việc phản ánh, giám sát hoạt động sản xuất – kinh doanh, đặc biệt với lĩnh vực ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng như an toàn thực phẩm.

  • Tăng cường minh bạch thông tin, kiểm tra độc lập giữa doanh nghiệp và cơ quan chức năng, tránh để doanh nghiệp tự “tự thanh tra – tự kết luận”.

  • Đảm bảo quyền được bảo vệ pháp lý của người dân khi thực hiện phản ánh, kể cả trong trường hợp họ bị triệu tập, bị tố cáo hoặc bị khởi kiện.

  • Khuyến nghị ông L.Q.N nên chủ động gửi đơn xin hoãn làm việc, kèm giấy xác nhận y tế, và có thể yêu cầu luật sư tham gia hỗ trợ quá trình làm việc với cơ quan chức năng.

Viện ILPAI sẽ tiếp tục theo dõi diễn biến pháp lý liên quan đến vụ việc và đưa ra những đánh giá chuyên sâu khi có thông tin chính thức từ cơ quan điều tra.

Tác giả: Cao Bạch Đình
