Doanh nhân cuối năm: Tỉnh táo trước lợi nhuận - Thận trọng trước pháp luật 

Cuối năm, thương trường bước vào giai đoạn nhạy cảm nhất trong chu kỳ vận hành của doanh nghiệp. Đó là thời điểm chốt sổ, quyết toán, hoàn tất nghĩa vụ tài chính, đánh giá hiệu quả quản trị và chuẩn bị cho năm kế tiếp. Nhưng cũng chính trong những ngày cuối năm này, nhiều rủi ro pháp lý nghiêm trọng lại phát sinh – không ồn ào, không tức thì, nhưng đủ sức để kéo doanh nghiệp vào vòng xoáy thanh tra, tranh chấp và trách nhiệm kéo dài nhiều năm sau.

Với tư cách người làm công tác nghiên cứu pháp lý, tư vấn và đồng hành cùng doanh nghiệp, tôi cho rằng: cuối năm không chỉ là thời điểm tổng kết kinh doanh, mà là lúc doanh nhân phải đặc biệt tỉnh táo trước lợi nhuận và thận trọng trước pháp luật.
 

1. Lợi nhuận cuối năm – từ mục tiêu chính đáng đến ranh giới rủi ro

Lợi nhuận là mục tiêu tự nhiên và chính đáng của hoạt động kinh doanh. Không có lợi nhuận, doanh nghiệp không thể tồn tại, càng không thể phát triển. Tuy nhiên, trong thực tiễn, lợi nhuận cuối năm lại là dạng lợi nhuận dễ phát sinh rủi ro pháp lý nhất.

Áp lực hoàn thành kế hoạch năm, áp lực báo cáo cổ đông, áp lực thưởng – phúc lợi – dòng tiền… khiến nhiều doanh nghiệp đưa ra các quyết định mang tính ngắn hạn, thậm chí cảm tính. Một số hành vi thường gặp như “điều chỉnh” thời điểm ghi nhận doanh thu, “linh hoạt” hóa chi phí, ký kết gấp gáp các hợp đồng chưa được rà soát pháp lý đầy đủ… đều tiềm ẩn nguy cơ vi phạm.

Điều đáng lưu ý là: phần lớn các rủi ro pháp lý không bắt nguồn từ ý đồ gian lận, mà xuất phát từ sự chủ quan, thiếu hiểu biết pháp luật hoặc đánh giá sai mức độ rủi ro. Nhưng trong pháp luật, động cơ không thể thay thế trách nhiệm. Khi sai phạm đã xảy ra, doanh nghiệp vẫn phải đối diện với hậu quả pháp lý tương ứng.

2. Thương trường hiện đại là không gian pháp lý mở rộng

Trong bối cảnh hiện nay, không còn tồn tại một thương trường “thuần túy kinh tế”. Mọi hoạt động kinh doanh đều vận hành trong khung khổ pháp luật ngày càng chặt chẽ, từ thuế, kế toán, lao động, hợp đồng, đến quản trị nội bộ và trách nhiệm của người quản lý.

Pháp luật không vận hành theo logic “tình thế” hay “thiện chí”, mà dựa trên hành vi, chứng cứ và chuẩn mực pháp lý. Do đó, mọi quyết định kinh doanh, đặc biệt trong giai đoạn cuối năm, cần được nhìn nhận dưới góc độ pháp lý phòng ngừa, chứ không chỉ dưới góc độ lợi ích trước mắt.

3. Pháp lý không phải là công cụ chữa cháy

Một sai lầm phổ biến trong tư duy quản trị là coi pháp lý như một công cụ xử lý khủng hoảng – chỉ xuất hiện khi có tranh chấp, thanh tra, hoặc khi sự việc đã vượt ngoài tầm kiểm soát. Đây là tư duy tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Pháp lý đúng nghĩa phải là hệ thống phòng ngừa rủi ro, được tích hợp ngay từ khâu ra quyết định, ký kết, tổ chức thực hiện và kiểm soát nội bộ. Cuối năm chính là thời điểm phù hợp nhất để doanh nghiệp rà soát lại toàn bộ cấu trúc pháp lý của mình:

Việc chậm trễ trong nhận diện rủi ro pháp lý có thể khiến doanh nghiệp phải trả giá gấp nhiều lần so với chi phí phòng ngừa ban đầu.
 

4. Tỉnh táo trước lợi nhuận – dấu hiệu của doanh nhân trưởng thành

Doanh nhân trưởng thành không phải là người tối đa hóa lợi nhuận bằng mọi giá, mà là người biết cân bằng giữa lợi ích kinh tế và an toàn pháp lý. Họ hiểu rằng có những khoản lợi nhuận nhìn thấy ngay, nhưng cái giá phải trả lại nằm ở tương lai.

Biết từ chối những cơ hội “lợi nhuận cao – rủi ro pháp lý lớn” không phải là yếu đuối, mà là biểu hiện của bản lĩnh quản trị. Trong nhiều trường hợp, không làm còn an toàn hơn làm sai.

Cuối năm, khi đứng trước những con số hấp dẫn, doanh nhân cần tự đặt câu hỏi:

5. Thận trọng trước pháp luật – trách nhiệm của người đứng đầu

Người đứng đầu doanh nghiệp không chỉ chịu trách nhiệm về kết quả kinh doanh, mà còn chịu trách nhiệm pháp lý đối với nhiều quyết định quản trị. Một sai lầm pháp lý không chỉ ảnh hưởng đến doanh nghiệp, mà còn kéo theo hệ lụy cho người lao động, đối tác và cả gia đình của chính doanh nhân.

Thận trọng trước pháp luật là biểu hiện của trách nhiệm xã hội, trách nhiệm quản trị và trách nhiệm cá nhân. Đó không phải là sự sợ hãi pháp luật, mà là sự tôn trọng và chủ động tuân thủ.

6. Cuối năm – thời điểm cần một khoảng lặng quản trị

Sau những con số, những báo cáo và những bữa tiệc tổng kết, doanh nhân cần một khoảng lặng. Khoảng lặng để nhìn lại không chỉ doanh nghiệp, mà cả chính mình trong hành trình kinh doanh.

Khoảng lặng ấy không dành cho sự bi quan, mà dành cho sự tỉnh thức. Tỉnh thức để điều chỉnh tư duy, hoàn thiện hệ thống, và chuẩn bị cho một chu kỳ phát triển an toàn hơn, bền vững hơn.

Cuối năm không chỉ là dấu mốc kết thúc một năm tài chính, mà là điểm khởi đầu cho một tư duy quản trị tỉnh táo hơn. Trong bối cảnh pháp luật ngày càng hoàn thiện và thực thi ngày càng nghiêm minh, doanh nhân không thể đứng ngoài pháp luật, càng không thể xem nhẹ rủi ro pháp lý.

Tỉnh táo trước lợi nhuận để không đánh đổi tương lai. Thận trọng trước pháp luật để doanh nghiệp đi xa và đi bền.

Đó không chỉ là lời khuyên, mà là nguyên tắc sống còn của doanh nghiệp trong giai đoạn hiện nay.